İletişim
Writer

Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Erman Aral

Tın Tıkıç TunçÇevir

Tın tıkıç tunç, iki oyuncuyla ve daha çok erkekler tarafından açık mekânlarda oynanan bir oyundur. Oyunun tarihi hakkında bilgi bulunmamakla birlikte Eskişehir’in geleneksel çocuk oyunlarından biri olduğu (Girmen 2012; Yüksel vd., ty: 177) ve 6-10 yaş arası çocuklarca oynandığı (Şarman, 2015: 1100) anlaşılmaktadır. Oyunun adının kökeni ile ilgili açık bir bilgi bulunmasa da “oyun terimiyle ilgili adlandırmalar” (Özdemir, 2006: 113) kategorisindeki adlara yakın görünmektedir.

Atma hareketine dayanmasının yanı sıra uzun sözlü formül, taklit, dans ve şarkılara dayanmaması oyunun daha ziyade erkekler tarafından oynanma nedenini açıklamaya yönelik bir tahmin olarak düşünülebilir. İkincil oyun araçları kategorisine giren zeytin çekirdekleriyle oynanan bu oyunun başında toprak zemine beş santimetre çaplı bir çukur kazılır. Amaç, en çok üç denemede zeytin çekirdeğini çukura sokmaktır. Atışma, sayışma, vb. bir yöntemle oyunu başlatmasına karar verilen oyuncu beş adet zeytin çekirdeğini kazılan çukurun etrafına dağınık şekilde atar. Bu çekirdeklerden birini eline aldıktan sonra “tın” diyip birinci, “tıkıç” diyerek ikinci ve “tunç” diyerek üçüncü denemede çekirdeğini çukura sokmaya çalışır. Bu denemelerin ardından zeytin çekirdeği çukura girmediği takdirde çekirdek rakip oyuncunun olur. İlk atılan beş çekirdek bitince diğer oyuncu kendi çekirdeklerini çıkarır ve oyunu sürdürür (Girmen, 2012: 266-267). Dolayısıyla ödül, oyun aracının kazanılmasına ve ceza da onun kaybedilmesine dayanır (Özdemir, 2006: 269).

Okul öncesi eğitime odaklı bazı projelerin oyun etkinliği olarak da faydalandığı (URL-1) bu oyun, temel yaşama yönelik zihinsel beceri gruplarında çocukların problem çözme (çekirdeği deliğe sokma), karar verme (atış sırası için uygun çekirdeği seçme) becerilerini geliştirmeye destek olurken (Girmen, 2012: 271) strateji geliştirme yeteneklerini de güçlendirir (Şarman, 2015: 1100). Ayrıca, oyun aracının zeytin çekirdeği olması, okullarda Birleşmiş Milletler 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nden ikincisine (Açlığa Son) ve on beşincisine (Karasal Yaşam) (URL-2) dikkat çekmeye ve oyunun çevre, doğa, tarım ve biyolojik çeşitlilikle ilişkisini ana hatlarıyla anlatmaya yardımcı olabilir.

Kaynaklar

Girmen, Pınar. (2012). “Eskişehir Folklorunda Çocuk Oyunları ve Bu Oyunların Yaşam Becerisi Kazandırmadaki Rolü.” Millî Folklor. 95: 263-273.

Özdemir, Nebi. (2006). Türk Çocuk Oyunları (1. Cilt). Ankara: Akçağ Yayınları.

Şarman, Selnur. (2015). “Geleneksel Çocuk Oyunlarının Temel Yaşam Becerilerinin Geliştirilmesine İşlevsel Katkı Açısından Yeni Bir Sınıflandırma Çözümlemesi - Seferihisar Çocuk Oyunları Örneği.” Uluslararası Oyun ve Oyuncak Kongresi Bildirileri Kitabı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. 1093-1102.

Yüksel, Gürkan Latif, Hediye Kurtcu, Mustafa Koçak, Rüstem Aksoy. (ty). Şehrimiz Eskişehir. Ed. Melih Ünlüer. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://eskisehir.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_04/21151203_Yehrimiz_EskiYehir.pdf, (Erişim Tarihi: 11.04.2023).

URL-1: OMEP Türkiye Millî Komitesi Dernek Faaliyetleri (1968-2019). http://www.tooegd.org.tr/wp-content/uploads/2021/08/Turkiye-Okul-Oncesi-Egitimini-Gelistirme-Dernegi-1967-2019-Dernek-Faaliyetleri.pdf, (Erişim Tarihi: 13.04.2023).

URL-2: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları. https://turkiye.un.org/tr/sdgs, (Erişim Tarihi: 06.05.2023).

Madde Yazarı

Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Erman Aral

Madde Editörleri

Dr. Meryem ÖZDEMİR & Araş. Gör. Kadirhan Özdemir

ISBN

978-625-99966-0-8